Thịt đông, một món ăn truyền thống không thể thiếu trên mâm cỗ Tết của nhiều gia đình Việt, mang trong mình hương vị đặc trưng của mùa xuân se lạnh và sự ấm cúng đoàn viên. Trong vô vàn biến tấu của món thịt đông, cách nấu thịt đông bằng tai heo nổi bật với sự giòn sần sật của tai heo, hòa quyện cùng vị béo ngậy của thịt chân giò và hương thơm của nấm mộc nhĩ, nấm hương, tạo nên một bản giao hưởng ẩm thực tinh tế, hấp dẫn. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn từng bước chi tiết để thực hiện món thịt đông tai heo thơm ngon, trong vắt, giòn rụm ngay tại căn bếp của mình, đảm bảo thành công mỹ mãn cho cả những người mới bắt đầu.
Thịt đông không chỉ là một món ăn ngon mà còn là nét văn hóa ẩm thực truyền thống, tượng trưng cho sự gắn kết và sung túc. Đặc biệt, món thịt đông chế biến từ tai heo có sức hấp dẫn riêng biệt bởi kết cấu độc đáo, không hề gây ngán mà lại kích thích vị giác một cách mạnh mẽ. Việc tự tay chuẩn bị món ăn này cũng là một cách để bạn lưu giữ và truyền lại những giá trị văn hóa đẹp đẽ cho thế hệ sau. Hãy cùng saigonesebaguette.vn khám phá công thức bí truyền để tạo nên món thịt đông tai heo chuẩn vị, làm say lòng bất cứ ai thưởng thức.
Nguồn Gốc và Ý Nghĩa Món Thịt Đông
Thịt đông là một trong những món ăn cổ truyền của người Việt, đặc biệt phổ biến ở miền Bắc trong những ngày đông lạnh giá hoặc dịp Tết Nguyên Đán. Món ăn này ra đời từ nhu cầu bảo quản thực phẩm trong điều kiện khí hậu lạnh, khi mỡ và bì heo tự nhiên đông lại thành một lớp thạch trong suốt. Qua thời gian, người Việt đã tinh chỉnh công thức, thêm vào các loại gia vị và nguyên liệu khác nhau để tạo nên hương vị đặc trưng như ngày nay. Thịt đông không chỉ đơn thuần là món ăn mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sự sum vầy, no đủ và thịnh vượng, là biểu tượng của một năm mới an lành, sung túc.
Món thịt đông tai heo là một biến thể được yêu thích, tận dụng phần tai heo giòn sần sật để mang lại cảm giác thú vị khi thưởng thức. Khác với thịt đông làm hoàn toàn từ thịt chân giò, phần tai heo giúp món ăn có độ dai giòn, không bị ngấy, rất phù hợp với những người yêu thích sự đa dạng trong kết cấu món ăn. Khi thời tiết chuyển lạnh, một đĩa thịt đông trong veo, lấp lánh như pha lê đặt cạnh bát cơm nóng hay đĩa xôi gấc sẽ làm ấm lòng bất cứ ai.
Chuẩn Bị Nguyên Liệu Cho Món Thịt Đông Tai Heo Hoàn Hảo
Để có được món thịt đông tai heo ngon đúng điệu, việc lựa chọn và chuẩn bị nguyên liệu là yếu tố then chốt. Dưới đây là danh sách chi tiết các nguyên liệu bạn cần có, cùng với những mẹo nhỏ để chọn được nguyên liệu tươi ngon nhất.
- Tai heo: 1 cái (khoảng 300-400g). Chọn tai heo tươi, có màu hồng tự nhiên, không có mùi lạ, không bị thâm tím. Tai heo ngon thường có độ dày vừa phải, phần sụn trắng, không quá nhiều mỡ.
- Thịt chân giò rút xương: 500g. Ưu tiên chọn phần chân giò trước, có cả nạc, mỡ và bì, giúp thịt đông có độ béo ngậy và không bị khô. Bì heo là yếu tố quan trọng tạo độ đông tự nhiên.
- Bì heo: 200g (nếu chân giò ít bì hoặc bạn muốn thịt đông thêm chắc). Bì heo tươi, trắng hồng, không có lông.
- Nấm hương khô: 10-15 tai. Chọn nấm hương có mùi thơm đặc trưng, cánh nấm dày, màu nâu vàng.
- Mộc nhĩ khô: 10-15g. Mộc nhĩ loại cánh to, đen bóng, khi ngâm nở sẽ giòn và dai.
- Gia vị: Nước mắm ngon (khoảng 3-4 muỗng canh), tiêu xay (2 muỗng cà phê), hạt nêm (1 muỗng cà phê), hành tím (2 củ), tỏi (3 tép), đường (1/2 muỗng cà phê).
- Rau mùi (ngò rí), ớt tươi: Để trang trí và ăn kèm (tùy chọn).
- Nước lọc: Khoảng 1 lít.
Khi chọn mua thịt, hãy đến các cửa hàng thực phẩm uy tín hoặc siêu thị để đảm bảo nguồn gốc và độ tươi ngon. Tai heo và chân giò nên được mua vào buổi sáng để có những miếng thịt tươi nhất. Nấm hương và mộc nhĩ khô có thể tìm mua ở các chợ truyền thống hoặc siêu thị, nơi có đa dạng lựa chọn về chất lượng. Việc chuẩn bị đầy đủ và kỹ lưỡng các nguyên liệu sẽ giúp quá trình nấu nướng diễn ra suôn sẻ và món ăn đạt được hương vị mong muốn.
Sơ Chế Nguyên Liệu – Bước Đầu Tiên Quyết Định Sự Thành Công
Sơ chế nguyên liệu là bước vô cùng quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến độ trong, độ giòn và hương vị của món thịt đông. Hãy thực hiện tỉ mỉ từng công đoạn để đảm bảo vệ sinh và chất lượng món ăn.
Sơ Chế Tai Heo
Tai heo cần được làm sạch kỹ lưỡng để loại bỏ mùi hôi và tạp chất, giúp món thịt đông trong và thơm ngon.
Đầu tiên, tai heo mua về cần được cạo sạch lông, đặc biệt là phần vành tai và kẽ tai. Dùng dao lam hoặc dao nhỏ cạo thật kỹ. Tiếp theo, bóp tai heo với muối hạt và chanh tươi hoặc giấm gạo. Massage đều khắp bề mặt tai heo trong khoảng 5-7 phút để loại bỏ nhớt và khử mùi hôi. Sau đó, rửa sạch lại dưới vòi nước chảy.
Để tai heo trắng và giòn hơn, bạn có thể luộc sơ qua với một chút muối và gừng đập dập. Cho tai heo vào nồi nước sôi, luộc khoảng 5-7 phút rồi vớt ra, rửa lại bằng nước lạnh. Ngay lập tức ngâm vào tô nước đá lạnh có pha chút giấm trong khoảng 15 phút. Bước này giúp tai heo săn lại, giữ được độ giòn sau khi chế biến. Cuối cùng, vớt tai heo ra để ráo và thái lát mỏng, đều, đẹp mắt. Lát tai heo thái càng mỏng sẽ càng giòn và dễ đông.
Sơ Chế Thịt Chân Giò và Bì Heo
Thịt chân giò và bì heo cũng cần được làm sạch cẩn thận. Rửa sạch thịt chân giò và bì heo với nước muối loãng, sau đó rửa lại bằng nước sạch. Dùng dao cạo sạch phần bì, loại bỏ lông còn sót lại.
Để bì heo sạch và dễ đông hơn, bạn nên luộc sơ bì heo trong nước sôi có gừng đập dập và chút muối khoảng 10-15 phút. Vớt ra, để nguội bớt rồi thái bì thành sợi mỏng, nhỏ. Thịt chân giò thái miếng vuông vừa ăn (khoảng 2-3cm). Cố gắng thái đều tay để khi nấu thịt chín đều và đẹp mắt.
Sơ Chế Nấm Hương và Mộc Nhĩ
Nấm hương và mộc nhĩ khô cần được ngâm nở hoàn toàn trước khi chế biến. Ngâm nấm hương và mộc nhĩ trong nước ấm khoảng 30-60 phút cho đến khi nở mềm. Sau khi nở, rửa sạch lại nhiều lần dưới vòi nước để loại bỏ bụi bẩn và cặn bám. Cắt bỏ chân nấm hương. Thái nấm hương thành lát mỏng, mộc nhĩ thái sợi.
Một mẹo nhỏ để nấm hương và mộc nhĩ thơm hơn là sau khi thái, bạn có thể ướp nhanh với một chút hạt nêm và tiêu trước khi xào. Việc sơ chế kỹ lưỡng các nguyên liệu này không chỉ đảm bảo vệ sinh mà còn giúp hương vị của món thịt đông trở nên tinh tế và hấp dẫn hơn.
Sơ Chế Hành Tím và Tỏi
Hành tím bóc vỏ, thái lát mỏng hoặc băm nhỏ. Tỏi bóc vỏ, băm nhỏ. Các loại gia vị này sẽ được dùng để phi thơm, tạo mùi vị đặc trưng cho món thịt đông. Việc chuẩn bị sẵn sàng tất cả các nguyên liệu đã sơ chế sẽ giúp quá trình nấu nướng diễn ra nhanh chóng và thuận lợi, đảm bảo món thịt đông tai heo của bạn đạt được chất lượng tốt nhất.
Ướp Thịt – Gia Vị Quyết Định Hương Vị Đặc Trưng
Sau khi đã sơ chế sạch sẽ, bước tiếp theo là ướp thịt. Đây là giai đoạn quan trọng để thịt ngấm đều gia vị, giúp món thịt đông có hương vị đậm đà và hài hòa.
Cho tai heo đã thái lát, thịt chân giò thái miếng và bì heo thái sợi vào một tô lớn. Thêm vào đó các gia vị: 3-4 muỗng canh nước mắm ngon, 1 muỗng cà phê hạt nêm, 1/2 muỗng cà phê đường, 1 muỗng cà phê tiêu xay. Thêm một nửa phần hành tím và tỏi băm đã chuẩn bị.
Dùng tay trộn đều tất cả các nguyên liệu, đảm bảo thịt được phủ đều gia vị. Bóp nhẹ để gia vị thấm sâu vào từng thớ thịt. Ướp thịt trong khoảng 30-45 phút ở nhiệt độ phòng hoặc cho vào tủ lạnh nếu thời tiết nóng. Việc ướp đủ thời gian sẽ giúp thịt thấm gia vị tốt hơn, khi nấu lên sẽ đậm đà và ngon miệng. Nhiều đầu bếp chuyên nghiệp thường khuyên nên ướp thịt ít nhất 1 tiếng để gia vị có đủ thời gian thẩm thấu, tạo nên hương vị đặc trưng cho món thịt đông. Quá trình ướp không chỉ làm tăng hương vị mà còn giúp thịt mềm hơn khi nấu.
Các Bước Nấu Thịt Đông Bằng Tai Heo – Đạt Chuẩn Vị Gia Truyền
Sau khi các nguyên liệu đã được sơ chế và ướp đầy đủ, chúng ta sẽ bắt tay vào công đoạn nấu chính. Đây là quá trình đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn để món thịt đông đạt được độ trong, giòn và thơm ngon lý tưởng.
Bước 1: Xào Thơm và Xào Thịt
Bắc một chiếc nồi lớn lên bếp, cho khoảng 1-2 muỗng canh dầu ăn vào. Khi dầu nóng, cho phần hành tím và tỏi băm còn lại vào phi thơm cho đến khi vàng đều và dậy mùi. Lưu ý không phi quá cháy để tránh làm đắng món ăn.
Khi hành tỏi đã thơm, cho toàn bộ phần thịt chân giò, tai heo và bì heo đã ướp vào nồi. Đảo đều tay trên lửa vừa trong khoảng 5-7 phút cho đến khi thịt săn lại và chuyển màu. Việc xào thịt sơ qua giúp thịt không bị nát khi hầm lâu, giữ được hương vị tự nhiên và làm cho món thịt đông trong hơn. Đồng thời, bước này cũng giúp các loại gia vị ngấm sâu hơn vào thịt.
Bước 2: Thêm Nấm và Đun Nước
Sau khi thịt đã săn, cho nấm hương và mộc nhĩ đã sơ chế vào nồi. Đảo đều cùng với thịt trong khoảng 2-3 phút để nấm và mộc nhĩ ngấm gia vị.
Tiếp theo, đổ khoảng 1 lít nước lọc vào nồi, sao cho nước vừa ngập mặt thịt. Đậy vung lại và đun sôi. Khi nước đã sôi, hạ nhỏ lửa, vớt bọt thường xuyên để nước dùng được trong. Đây là một mẹo quan trọng để có được món thịt đông trong veo, không bị đục. Quá trình vớt bọt nên được thực hiện cẩn thận trong suốt quá trình đun.
Bước 3: Hầm Thịt – Chìa Khóa Của Hương Vị và Độ Đông
Hầm thịt là bước quyết định độ mềm của thịt và khả năng đông đặc của món ăn.
Với cách nấu thịt đông bằng tai heo, bạn cần hầm thịt trên lửa nhỏ trong khoảng 45-60 phút. Thời gian hầm có thể điều chỉnh tùy thuộc vào loại nồi và độ lớn của miếng thịt. Trong quá trình hầm, hãy kiểm tra thường xuyên, đảo đều để thịt chín mềm mà không bị nát. Nước trong nồi sẽ cạn dần và trở nên sánh hơn.
Độ đông của thịt đông chủ yếu đến từ collagen có trong bì heo và tai heo. Khi hầm kỹ, collagen sẽ tiết ra và hòa tan vào nước, tạo thành chất keo giúp món ăn đông lại khi nguội. Vì vậy, việc hầm đủ thời gian là rất quan trọng. Khi thịt chân giò và tai heo đã mềm vừa phải, bì heo đã nhừ hoàn toàn, nước dùng sánh lại và có màu trong, bạn có thể tắt bếp. Nêm nếm lại gia vị lần cuối cho vừa ăn, nếu cần có thể thêm chút nước mắm hoặc hạt nêm.
Bước 4: Đổ Khuôn và Để Đông
Sau khi thịt đã được hầm chín và nêm nếm vừa miệng, đến lúc đổ khuôn.
Chuẩn bị các khuôn hoặc bát thủy tinh, sứ sạch sẽ. Dùng muỗng vớt phần thịt, tai heo, bì heo và nấm mộc nhĩ ra trước, xếp đều vào đáy khuôn. Sau đó, từ từ múc phần nước dùng đã hầm vào, sao cho nước ngập phần thịt. Rắc thêm chút tiêu xay lên trên để tăng thêm hương vị.
Để khuôn thịt đông nguội hoàn toàn ở nhiệt độ phòng. Sau khi nguội, cho các khuôn thịt đông vào ngăn mát tủ lạnh ít nhất 4-6 tiếng, hoặc tốt nhất là qua đêm để thịt đông hoàn toàn và đạt độ giòn mong muốn. Một số gia đình thường sử dụng khuôn bằng lá chuối hoặc bát sành truyền thống để tăng thêm hương vị và vẻ đẹp mộc mạc cho món thịt đông. Đảm bảo rằng khuôn được làm sạch và khô ráo trước khi đổ thịt vào.
Hoàn Thành và Bảo Quản Thịt Đông Tai Heo
Sau khi đã hoàn thành các bước nấu nướng và để đông, bạn đã có thể thưởng thức món thịt đông tai heo tuyệt hảo.
Hoàn Thành và Thưởng Thức
Khi thịt đông đã cứng lại, bạn có thể úp ngược khuôn ra đĩa. Món thịt đông đạt chuẩn sẽ có màu trong veo như thạch, lấp lánh và có thể nhìn rõ các nguyên liệu bên trong. Phần tai heo giòn sần sật, thịt chân giò mềm ngọt, bì heo tan chảy và nấm hương, mộc nhĩ dai ngon, tất cả hòa quyện tạo nên một hương vị khó quên.
Thịt đông tai heo thường được ăn kèm với cơm nóng, xôi gấc, dưa hành muối chua hoặc củ kiệu. Rắc thêm chút hạt tiêu xay và trang trí bằng vài cọng rau mùi (ngò rí) sẽ giúp món ăn thêm phần hấp dẫn. Vị giòn của tai heo, sự đậm đà của thịt và hương thơm của nấm tạo nên sự cân bằng hoàn hảo, làm dịu đi cái lạnh của mùa đông. Để nâng cao trải nghiệm vị giác, bạn có thể chấm thịt đông với nước mắm pha ớt tươi hoặc tương ớt, tùy theo khẩu vị.
Bảo Quản Thịt Đông
Thịt đông là món ăn có thể bảo quản khá tốt trong tủ lạnh. Sau khi đông cứng, bạn nên đậy kín các khuôn hoặc bọc lại bằng màng bọc thực phẩm và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Thịt đông có thể giữ được hương vị và chất lượng tốt nhất trong khoảng 5-7 ngày.
Khi bảo quản, tránh để thịt đông tiếp xúc trực tiếp với không khí hoặc các loại thực phẩm có mùi mạnh để không làm ảnh hưởng đến hương vị món ăn. Nếu muốn bảo quản lâu hơn, bạn có thể chia nhỏ thịt đông vào các hộp kín và đông lạnh. Khi cần dùng, chỉ cần rã đông từ từ trong ngăn mát tủ lạnh và thưởng thức. Tuy nhiên, thịt đông ngon nhất vẫn là khi được làm mới và thưởng thức trong vòng vài ngày.
Mẹo Nhỏ Để Nấu Thịt Đông Tai Heo Ngon Chuẩn Vị
Để món thịt đông tai heo của bạn đạt đến độ hoàn hảo, không chỉ cần tuân thủ công thức mà còn cần áp dụng một số mẹo nhỏ từ kinh nghiệm của các đầu bếp lâu năm.
1. Chọn Tai Heo và Bì Heo Tươi Ngon
Yếu tố quan trọng nhất để có món thịt đông trong và giòn là chất lượng tai heo và bì heo. Hãy chọn những miếng tai heo tươi, trắng hồng, không có vết bẩn hay mùi lạ. Bì heo nên chọn loại dày vừa phải, không quá mỡ. Collagen trong bì heo và tai heo là yếu tố tự nhiên giúp món ăn đông lại mà không cần thêm gelatin hay các chất phụ gia khác.
2. Sơ Chế Kỹ Lưỡng Để Thịt Đông Trong Vắt
Để thịt đông có màu trong như pha lê, bạn cần sơ chế thịt thật kỹ. Luộc sơ tai heo và bì heo với gừng, muối, sau đó ngâm nước đá lạnh là bước không thể bỏ qua. Việc này giúp loại bỏ tạp chất, khử mùi hôi và làm cho tai heo giòn hơn. Khi hầm, hãy kiên nhẫn vớt bọt liên tục để nước dùng không bị đục.
3. Tỷ Lệ Nước và Thịt Phù Hợp
Tỷ lệ nước và thịt đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định độ đông của món ăn. Thông thường, lượng nước vừa đủ ngập mặt thịt là hợp lý. Nếu cho quá nhiều nước, thịt sẽ khó đông và không được sánh; nếu quá ít nước, món ăn sẽ bị khô và không đủ nước dùng để đông lại. Với 500g thịt chân giò và 300-400g tai heo, khoảng 1 lít nước là vừa phải.
4. Hầm Đủ Thời Gian và Nhiệt Độ Thích Hợp
Hầm thịt trên lửa nhỏ liu riu trong thời gian đủ dài (khoảng 45-60 phút) giúp collagen trong thịt và bì tiết ra hoàn toàn. Nhiệt độ thấp và thời gian hầm dài giúp thịt mềm từ từ, không bị nát và nước dùng trở nên sánh đặc hơn. Quá trình hầm chậm cũng giúp các gia vị thấm sâu, tạo nên hương vị đậm đà hơn.
5. Nêm Nếm Gia Vị Vừa Ăn
Hãy nêm nếm gia vị cẩn thận. Món thịt đông cần có vị đậm đà nhưng không quá mặn. Nước mắm ngon là gia vị cốt lõi, kết hợp với hạt nêm và tiêu xay sẽ tạo nên hương vị đặc trưng. Thêm chút đường sẽ giúp cân bằng vị mặn và làm thịt có màu sắc đẹp hơn.
6. Thêm Tiêu và Nấm Hương Đúng Cách
Tiêu xay là linh hồn của món thịt đông. Nên rắc một chút tiêu vào giai đoạn cuối khi múc thịt ra khuôn để hương thơm của tiêu được giữ trọn vẹn. Nấm hương và mộc nhĩ không chỉ tăng thêm hương vị mà còn tạo độ giòn sần sật cho món ăn. Một số người còn thích thêm hành tây thái múi cau vào khi hầm để tăng độ ngọt tự nhiên cho nước dùng.
7. Thời Gian Để Đông Đủ Lâu
Sau khi nấu, để thịt đông nguội hoàn toàn ở nhiệt độ phòng trước khi cho vào tủ lạnh. Quá trình này giúp thịt đông từ từ, không bị sốc nhiệt và giữ được độ trong. Thời gian để đông trong tủ lạnh ít nhất 4-6 tiếng, lý tưởng nhất là qua đêm, để thịt đông cứng hoàn toàn và dễ dàng cắt lát. Đảm bảo rằng khuôn hoặc bát đựng thịt đông không bị rung lắc trong quá trình đông.
Áp dụng những mẹo nhỏ này, bạn sẽ tự tin hơn trong việc chế biến món thịt đông tai heo, mang đến cho gia đình và bạn bè một món ăn truyền thống thơm ngon, hấp dẫn và chuẩn vị.
Lợi Ích Của Món Thịt Đông Tai Heo
Món thịt đông tai heo không chỉ là một món ăn ngon miệng mà còn mang lại nhiều lợi ích nhất định khi được chế biến và thưởng thức một cách hợp lý.
Đầu tiên, phần tai heo và bì heo là nguồn cung cấp collagen dồi dào. Collagen là protein quan trọng đối với da, tóc, móng và khớp xương. Việc bổ sung collagen qua thực phẩm có thể hỗ trợ duy trì độ đàn hồi cho da, làm móng và tóc chắc khỏe hơn. Điều này đặc biệt có lợi cho phụ nữ, giúp cải thiện vẻ đẹp từ bên trong.
Thứ hai, thịt đông tai heo cung cấp năng lượng cần thiết cho cơ thể, đặc biệt trong những ngày thời tiết lạnh giá. Với sự kết hợp của thịt chân giò (có cả nạc, mỡ, bì), món ăn này giúp cung cấp protein và chất béo, giúp cơ thể ấm áp và no lâu hơn. Đây là món ăn lý tưởng để bổ sung dinh dưỡng trong mùa đông.
Ngoài ra, nấm hương và mộc nhĩ trong món ăn không chỉ tạo hương vị mà còn bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất. Nấm hương được biết đến với khả năng tăng cường hệ miễn dịch, trong khi mộc nhĩ có lợi cho hệ tiêu hóa và tim mạch. Sự kết hợp các nguyên liệu này tạo nên một món ăn cân bằng về dinh dưỡng.
Tuy nhiên, do món thịt đông có chứa lượng chất béo nhất định từ bì và mỡ heo, người có tiền sử bệnh tim mạch hoặc cần ăn kiêng nên thưởng thức một cách điều độ. Việc cân bằng dinh dưỡng trong bữa ăn là chìa khóa để tận dụng tối đa lợi ích của món ăn truyền thống này.
Việc tự tay chuẩn bị món thịt đông tai heo cũng mang lại niềm vui và sự gắn kết gia đình. Trong không khí se lạnh, cả nhà cùng quây quần bên mâm cơm với món thịt đông tự làm sẽ tạo nên những kỷ niệm đáng nhớ và tăng thêm sự ấm cúng, đặc biệt trong những dịp lễ, Tết. Đây chính là giá trị tinh thần mà món ăn truyền thống mang lại, vượt xa giá trị dinh dưỡng đơn thuần.
Kết luận
Với cách nấu thịt đông bằng tai heo chi tiết và những mẹo vặt hữu ích được chia sẻ trong bài viết này, hy vọng bạn đã có đủ kiến thức và tự tin để chế biến thành công món thịt đông thơm ngon, trong vắt và giòn sần sật ngay tại căn bếp của mình. Món ăn truyền thống này không chỉ làm phong phú thêm mâm cơm gia đình mà còn mang đến những giá trị văn hóa, tình cảm sâu sắc, đặc biệt là trong những ngày đông se lạnh hay dịp Tết Nguyên Đán. Hãy thử sức và cảm nhận niềm vui khi thưởng thức thành quả lao động của chính mình, chắc chắn bạn sẽ nhận được những lời khen ngợi từ người thân và bạn bè.
